Mushrooms for life
Τα μανιτάρια Shiitake (Σιτάκε) ή Lentinula edodes ή Λεντινούλα είναι ένα από τα πιο δημοφιλή μανιτάρια παγκοσμίως.
Το shiitake, με επιστημονική ονομασία “Lentinula Edodes” ή Λεντινούλα στα Ελληνικά είναι βρώσιμο μανιτάρι. Προέρχεται από την Ανατολική Ασία και τα τελευταία χρόνια, καλλιεργείται σε ολόκληρο τον κόσμο. Θεωρείται φαρμακευτικό μανιτάρι σε ορισμένες μορφές παραδοσιακής ιατρικής. Η εξαιρετική και πικάντικη γεύση του σε συνδυασμό με τις θεραπευτικές ιδιότητές του, το έχουν αναδείξει ως το δεύτερο σε παραγωγή καλλιεργούμενο μανιτάρι. Ονομάζεται επίσης “μανιτάρι δρυός από πριονίδι”, “μανιτάρι μαύρου δάσους”, “μαύρο μανιτάρι”, “μανιτάρι χρυσής βελανιδιάς” ή “μανιτάρι βελανιδιάς”.

Ονομασία και κατανομή
Το ιαπωνικό όνομα shiitake του μανιταριού (椎 茸) αποτελείται από “shii” (椎, shī, Castanopsis), για το δέντρο Castanopsis cuspidata που παρέχει τα νεκρά κούτσουρα στα οποία συνήθως καλλιεργείται. Ως δεύτερο συνθετικό το “take” από τη λέξη μανιτάρι (茸).
Το Shiitake αναπτύσσεται σε ομάδες στο αποσυντεθειμένο ξύλο των φυλλοβόλων δέντρων, ιδίως των shii, καστανιά, βελανιδιά, σφενδάμι, οξιά, beech, λεύκα, poplar, μουριά και chinquapin. Η φυσική του κατανομή περιλαμβάνει ζεστά και υγρά κλίματα στη Νοτιοανατολική Ασία.
Είναι σκουρόχρωμα έως σκούρο καφέ, με καπάκια που μεγαλώνουν μεταξύ 5 και 10 cm. Είναι πολύτιμα για την πλούσια, αλμυρή γεύση τους και τα διάφορα οφέλη για την υγεία.Οι ενώσεις στο shiitake μπορούν να βοηθήσουν στην καταπολέμηση του καρκίνου, στην ενίσχυση της ανοσίας και στην υποστήριξη της υγείας της καρδιάς.
Ενώ συνήθως τρώγονται σαν λαχανικά, το shiitake είναι μύκητες που αναπτύσσονται φυσικά σε αποσυντεθειμένα σκληρά ξύλα. Περίπου το 83% του shiitake καλλιεργείται στην Ιαπωνία, αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς, η Σιγκαπούρη και η Κίνα τα παράγουν επίσης. Πλέον καλλιεργείται και στην Ελλάδα.
Η γεύση του Shiitake είναι 4 έως 10 φορές πιο έντονη από εκείνη ενός απλού άσπρου μανιταριού. Επίσης, είναι σαρκώδη και πλούσια σε θρεπτικά συστατικά.
Είναι πλούσια πηγή πρωτεϊνών (18%), βιταμινών του συμπλέγματος Β, σε κάλιο, νιασίνη, ασβέστιο, μαγνήσιο, φώσφορο και σελήνιο. Επίσης το μανιτάρι shiitake έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε νάτριο, χαμηλής περιεκτικότητας σε γλυκόζη και είναι μια πλούσια πηγή φυτικών ινών.
Αυτό το άρθρο εξηγεί όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για τα μανιτάρια shiitake.
Μανιτάρια Shiitake – Προφίλ
Το Shiitake έχει λίγες θερμίδες. Προσφέρει επίσης καλές ποσότητες φυτικών ινών , καθώς και βιταμίνες Β και ορισμένα μέταλλα.
Τα θρεπτικά συστατικά σε 4 αποξηραμένα shiitake (15 γραμμάρια) είναι
Θερμίδες: 44
Υδατάνθρακες: 11 γραμμάρια
Ίνες: 2 γραμμάρια
Πρωτεΐνη: 1 γραμμάριο
Ριβοφλαβίνη: 11% του DV
Νιασίνη: 11% του DV
Χαλκός: 39% του DV
Βιταμίνη Β5: 33% του DV
Σελήνιο: 10% του DV
Μαγγάνιο: 9% του του DV
Ψευδάργυρος: 8% του DV
Βιταμίνη Β6: 7% του DV
Φολικό: 6% του DV
Βιταμίνη D: 6% του DV
Επιπλέον, το shiitake περιέχει πολλά από τα ίδια αμινοξέα με το κρέας.
Διαθέτουν επίσης πολυσακχαρίτες, τερπενοειδή, στερόλες και λιπίδια, μερικά από τα οποία έχουν ενισχυτική ανοσοποίηση, μείωση χοληστερόλης και αντικαρκινικά αποτελέσματα ( 4 ).
Η ποσότητα των βιοδραστικών ενώσεων σε shiitake εξαρτάται από το που και πως τα μανιτάρια καλλιεργούνται, αποθηκεύονται, και παρασκευάζονται.
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Τα μανιτάρια Shiitake είναι χαμηλά σε θερμίδες. Προσφέρουν επίσης πολλές βιταμίνες, μέταλλα και άλλες ενώσεις που προάγουν την υγεία.
Η λέξη shiitake (σιτάκε) είναι παράγωγο των Ιαπωνικών λέξεων shii και take, όπου shii το δέντρο της αειθαλούς οξιάς (Castanopsis cuspidata) και take το μανιτάρι.
Οπότε shiitake είναι το μανιτάρι που αναπτύσσεται στο δέντρο shii. Οι πρώτες καταγραφές συλλογής του ξεκινούν τo 199 μ.χ. Απο εκείνη την εποχή το shiitake ήταν περιζήτητο.
Το παλαιότερο γραπτό αρχείο της καλλιέργειας shiitake διατίθεται στο Records of Longquan County. Το συνέταξε ο He Zhan το 1209 κατά τη διάρκεια της δυναστείας Han στην Κίνα. Η περιγραφή των 185 λέξεων της καλλιέργειας shiitake στο συγκεκριμένο λογοτεχνικό κείμενο, αργότερα αναφέρθηκε πολλές φορές και τελικά προσαρμόστηκε σε ένα βιβλίο από έναν ιαπωνικό κηπουρό Satō Chūryō το 1796. Ήταν το πρώτο βιβλίο για την καλλιέργεια shiitake στην Ιαπωνία.
Οι Ιάπωνες καλλιεργούσαν το μανιτάρι κόβοντας shii δέντρα με άξονες και τοποθετώντας τα κούτσουρα από δέντρα που ήδη καλλιεργούσαν shiitake ή περιείχαν σπόρια shiitake. Πριν από το 1982, η ποικιλία αυτών των μανιταριών των Νήσων της Ιαπωνίας μπορούσε να καλλιεργηθεί μόνο σε παραδοσιακές τοποθεσίες χρησιμοποιώντας αρχαίες μεθόδους. Μια έκθεση του 1982 για την εκκολαπτόμενη ανάπτυξη και την ανάπτυξη της ιαπωνικής ποικιλίας, αποκάλυψε ευκαιρίες για εμπορική καλλιέργεια στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η πρώτη προσπάθεια καλλιέργειας του shiitake ξεκίνησε πριν περίπου χίλια χρόνια στην Κίνα. Η επανάσταση στην καλλιέργειά του πραγματοποιήθηκε το 1904 όταν ο Ιάπωνας ερευνητής Dr. Shozaburo Mimura δημοσίευσε τις πρώτες μελέτες του για τον εμβολιασμό κορμών δέντρων με μυκήλιο.
Με την εφαρμογή αυτής της καινοτόμου μεθόδου η πρώτη καρποφορία των εμβολιασμένων κορμών επιτυγχάνονταν μετά από 6 με 18 μήνες ενώ οι καρποφορίες συνεχίζονταν για αρκετά χρόνια.
Σήμερα η καλλιέργεια του shiitake έχει μαζικοποιηθεί και χρησιμοποιούνται υπολείμματα δασικών εργασιών όπως πριονίδια, ροκανίδια που αποστειρώνονται με ατμό, εμβολιάζονται με τον μύκητα και καρποφορούν ύστερα από 4 μήνες. Με αυτόν τον τρόπο επιπρόσθετα ανακυκλώνονται και μετατρέπονται σε βιοενεργά τρόφιμα υλικά που αλλιώς θα επιβάρυναν το περιβάλλον. Το Shiitake καλλιεργείται ευρέως σε όλο τον κόσμο και συνεισφέρει περίπου το 25% της συνολικής ετήσιας παραγωγής μανιταριών. Στο εμπόριο, τα συγκεκριμένα μανιτάρια, καλλιεργούνται συνήθως σε συνθήκες παρόμοιες με το φυσικό τους περιβάλλον. Είτε σε τεχνητό υπόστρωμα είτε σε ξύλο σκληρού ξύλου, όπως η βελανιδιά.
Σε σχέση με άλλα είδη τα μανιτάρια shiitake περιέχουν ίσως την υψηλότερη ποσότητα χαλκού και παντοθενικού οξέος όπως επίσης και σεληνίου. Λόγω των διαφορετικών ενζύμων, αμινοξέων, σακχάρων και άλλων θρεπτικών συστατικών , το ανοσοποιητικό σύστημα ενισχύεται σε κυτταρικό επίπεδο για να βοηθήσει στην πρόληψη δημιουργίας καρκινικών όγκων. Επί της ουσίας αυτό που ενισχύει την ανοσοποιητική λειτουργία είναι ένας ειδικός πολυσακχαρίτης που λέγεται lentinan.
Έρευνα που δημοσιεύτηκε στην Journal of Alternative and Complementary Medicine έδειξε ότι τα μανιτάρια shiitake έχουν αντικαρκινικές ιδιότητες. Οι ερευνητές δοκίμασαν τη δράση εκχυλίσματος από μανιτάρια shiitake σε πέντε κυτταρικές σειρές: δύο κυτταρικές σειρές καρκίνου του μαστού, μία σειρά καλοηθών επιθηλιακών κυττάρων του μαστού και δύο κυτταρικές σειρές μυελώματος. Το εκχύλισμα επιβράδυνε τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων, ενώ αύξησε το ρυθμό του προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου (ή της απόπτωσης, όπως ονομάζεται) – όσο μεγαλύτερες ήταν μάλιστα οι δόσεις τόσο καλύτερα ήταν τα αποτελέσματα. Τα μη καρκινικά κύτταρα ήταν λιγότερο ευαίσθητα στο εκχύλισμα των μανιταριών shiitake.
ΠΩΣ ΝΑ ΦΤΙΑΞΕΤΕ ΜΟΝΟΙ ΣΑΣ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΜΑΝΙΤΑΡΙA SHIITAKE [VIDEO]
Τα μανιτάρια Shiitake έχουν δύο κύριες χρήσεις – ως φαγητό και ως συμπληρώματα.
Το Shiitake ως τρόφιμο
Μπορείτε να μαγειρέψετε με φρέσκο και αποξηραμένο shiitake, αν και τα αποξηραμένα είναι ελαφρώς πιο δημοφιλή.
Το αποξηραμένο shiitake έχει γεύση umami που είναι ακόμα πιο έντονο από ό, τι όταν είναι φρέσκο.
Η γεύση Umami μπορεί να χαρακτηριστεί ως αλμυρή ή κρεμώδης. Συχνά θεωρείται η πέμπτη γεύση, παράλληλα με γλυκόξινη, πικρή και αλμυρή.
Τόσο τα αποξηραμένα όσο και τα φρέσκα μανιτάρια shiitake χρησιμοποιούνται σε τηγανητές πατάτες, σούπες, στιφάδο και άλλα πιάτα.
Το Shiitake ως φυσικό συμπλήρωμα
Τα μανιτάρια Shiitake έχουν χρησιμοποιηθεί από καιρό στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική. Είναι επίσης μέρος των ιατρικών παραδόσεων της Ιαπωνίας, της Κορέας και της Ανατολικής Ρωσίας ( 4 ).
Στην κινεζική ιατρική, το shiitake πιστεύεται ότι ενισχύει την υγεία και τη μακροζωία , καθώς και βελτιώνει την κυκλοφορία.
Μελέτες δείχνουν ότι ορισμένες από τις βιοδραστικές ενώσεις του shiitake μπορεί να προστατεύσουν από τον καρκίνο και τις φλεγμονές ( 4 ).
Ωστόσο, πολλές από τις μελέτες έχουν γίνει σε ζώα ή σε δοκιμαστικούς σωλήνες και όχι σε ανθρώπους. Μελέτες σε ζώα χρησιμοποιούν συχνά δόσεις που υπερβαίνουν κατά πολύ εκείνες που συνήθως λαμβάνουν οι άνθρωποι από τρόφιμα ή συμπληρώματα.
Επιπλέον, πολλά από τα συμπληρώματα με βάση τα μανιτάρια στην αγορά δεν έχουν δοκιμαστεί για τη δραστικότητα τους ( 5 ).
Αν και τα προτεινόμενα οφέλη είναι πολλά υποσχόμενα, απαιτείται περισσότερη έρευνα.
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Τα Shiitake έχουν μακρά ιστορία χρήσης, τόσο ως τρόφιμα όσο και ως συμπληρώματα.
Τα μανιτάρια Shiitake μπορούν να ενισχύσουν την υγεία της καρδιάς . Για παράδειγμα, έχουν τρεις ενώσεις που βοηθούν στη μείωση της χοληστερόλης ( 3 ,6Αξιόπιστη πηγή, 7Αξιόπιστη πηγή):
- Ερυταδενίνη. Αυτή η ένωση αναστέλλει ένα ένζυμο που εμπλέκεται στην παραγωγή χοληστερόλης.
- Στερόλες. Αυτά τα μόρια βοηθούν στον αποκλεισμό της απορρόφησης χοληστερόλης στο έντερο.
- Β-γλυκάνες Αυτός ο τύπος ινών μπορεί να μειώσει τη χοληστερόλη .
Μια μελέτη σε αρουραίους με υψηλή αρτηριακή πίεση διαπίστωσε ότι η σκόνη shiitake εμπόδισε την αύξηση της αρτηριακής πίεσης (8Αξιόπιστη πηγή).
Μια μελέτη σε εργαστηριακούς αρουραίους που έλαβαν δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά έδειξε ότι εκείνοι που έλαβαν shiitake ανέπτυξαν λιγότερο λίπος στα συκώτια τους, λιγότερη πλάκα στα τοιχώματα της αρτηρίας τους και χαμηλότερα επίπεδα χοληστερόλης από εκείνα που δεν έτρωγαν μανιτάρια (9Αξιόπιστη πηγή).
Ωστόσο, αυτές οι επιδράσεις πρέπει να επιβεβαιωθούν σε μελέτες σε ανθρώπους πριν μπορέσουν να εξαχθούν συμπεράσματα.
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Αρκετές ενώσεις στο shiitake βοηθούν στη μείωση της χοληστερόλης και μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων.
Επίσης δοκιμάζεται ως θεραπεία για φυματίωση και τον ιό HIV.
Στο μανιτάρι shiitake πιστώνεται και η μείωση των επιπέδων της χοληστερόλης κατά 12%.
Πηγές:








